6. SVIBNJA - DAN SJEĆANJA NA ŽRTVE PROGONA IZ SRBIJE I VOJVODINE TIJEKOM 90-ih GODINA PROŠLOG STOLJEĆA

Svakog 6. svibnja, Hrvati i drugi građani nesrpske nacionalnosti u Srbiji i Vojvodini, kao i oni koji su porijeklom iz ovih krajeva a prije tridesetak godina su morali svoje gradove i sela napustiti pred valom nasilja, simbolično obilježavaju početak otvorenog terora kojem su bili izvrgnuti početkom 90-ih godina XX. stoljeća, u vrijeme agresije na Republiku Hrvatsku i Bosnu i Hercegovinu. Ove godine, izuzetno - zbog trodnevne žalosti u Srbiji i pijeteta prema žrtvama u Beogradu - odavanje počasti bit će odloženo, tako da će i Zajednica protjeranih Hrvata iz Srijema, Bačke i Banata polaganje vijenca i paljenje svijeća kod Zida boli na Mirogoju u Zagrebu, odložiti za neku drugu prigodu.

Mada je teror nad Hrvatima i pripadnicima drugih manjinskih naroda u Vojvodini i Srbiji započeo već u ljeto 1991. godine (terorističkim bombaškim napadima i pucanjem na kuće tamošnjih Hrvata u Novom Slankamenu, pri čemu je ranjena jedna starica - tetka Miše Ivke, a jedna djevojka oteta i nakon toga silovana od strane zločinca Mihajla Ulemeka iz Stare Pazove), val još većeg nasilja koje će uslijediti, najavio je osuđeni ratni zločinac i četnički vojvoda, Vojislav Šešelj (tada zastupnik u Narodnoj skupštini Srbije) u Hrtkovcima (istočni Srijem, općina Ruma).

 U ovom selu u kojem su Hrvati oduvijek činili većinu stanovništva (1991. godine još uvijek relativnu većinu od 40,24% - iako je već prije popisa u ožujku 1991. godine započelo njihovo iseljavanje zbog prijetnji i pritisaka), na pravoslavni blagdan Đurđevdan, 6. svibnja 1992. godine, održan je veliki miting Srpske radikalne stranke, na kojem je bio i njezin predsjednik i vođa Srpskog četničkog pokreta Vojislav Šešelj. Uz potporu nekoliko stotina domaćih i doseljenih Srba javno je zaprijetio Hrvatima i drugim građanima nesrpske nacionalnosti da moraju napustiti svoje domove, a predsjednik lokalnog ogranka Šešeljeve stranke Ostoja Sibinčić pročitao je popis od 17 građana koji se smatraju "ustašama" i prema kojima će se "preduzimati radikalne mere, ukoliko odmah ne isele".

 Prema izjavama samih mještana Hrtkovaca, popis je i sačinio ekstremist Ostoja Sibinčić, koji je u Hrtkovce doselio iz Hrvatske, gdje je od 1991. godine sudjelovao u ratu na strani srpskih terorista i prema vlastitim izjavama počinio ratne zločine. Istoga dana srpski ekstremisti nasilno su izbacili iz kuća 20 hrvatskih obitelji. Potpomognut s oko 2000 pristaša, uglavnom srpskih doseljenika iz Hrvatske i Bosne i Hercegovine, u Hrtkovcima je Šešelj ojačao ogranak svoje Srpske radikalne stranke koja od tada nadalje prednjači u etničkom čišćenju Vojvodine (uz Arkanove, Jovićeve, Vučinićeve, Bokanove i druge ekstremiste koji mu u tome svesrdno pomažu). No, nikako se ne smije gubiti iz vida činjenica da je to bila državna politika koju su provodile vlasti Srbije i SRJ i njihove institucije, uključujući Vojsku Jugoslavije (VJ), policiju, tajne službe i pravosudni sustav. Istoga dana Šešelj je sa svojom naoružanom pratnjom posjetio i Nikince i neka druga mjesta u Srijemu, s istim ciljem – zastrašivanja nesrpskog stanovništva, u prvom redu Hrvata, i poticanja na njihov izgon.

Gotovo nema mjesta u Vojvodini iz kojeg Hrvati nisu odlazili pod pritiskom

 Tih godina, Hrvati su protjerivani iz svih mjesta u Vojvodini u kojima su živjeli, pogotovu iz onih u kojima su imali relativnu, natpolovičnu ili apsolutnu većinu, a naročito iz: Golubinaca, Sota, Morovića, Erdevika, Kukujevaca, Gibarca, Šida, Vašice, Novog Slankamena, Rume, Iriga, Beške, Maradika, Inđije, Zemuna, Novih Banovaca, Surčina, Srijemske Kamenice, Beočina, Čerevića, Petrovaradina, Srijemskih Karlovaca, Srijemske Mitrovice, Nikinaca, Platičeva, Martinaca, Bača, Plavne, Vajske, Bođana, Sonte, Stanišića. Uz to, nasilno su mobilizirani i tjerani u rat protiv vlastitog naroda (na frontu u Republiku Hrvatsku), minirane su im i paljene kuće i imanja, ubacivane bombe u dvorišta i domove, mnogi su teško pretučeni, bilo je i silovanja, zatvaranja u logore i mučenja (Stajićevo, Begejci), a i progona s naredbama da svoje kuće u Srbiji ili Vojvodinu moraju napustiti "u roku 24 časa". I sve su to sinkronizirano "odrađivale" ekstremne skupine, vodeće stranke i vlast - uključujući policiju, JNA/VJ i tajne službe (SDB i KOS). Mnogo bolji odnos velikosrpskih šovinista nije bio ni prema Mađarima, Slovacima, Nijemcima, Muslimanima i drugim građanima, pa i demokratski opredijeljenim Srbima, pogotovu onima koji nisu podržavali Miloševića ili onima koji su bili u mješovitim (hrvatsko-srpskim) brakovima.

 Prema popisu stanovništva 1910. godine Hrtkovci su imali 2.518 stanovnika od čega je hrvatski jezik (kao materinji) govorilo 1.144 stanovnika, 644 je govorilo njemački, 619 mađarski, 70 srpski, 20 slovački, 1 hebrejski i 20 ostali; rimokatolika je bilo 2.381 a pravoslavaca 71.

1970-ih godina u Hrtkovcima živjelo je 3.000 stanovnika, od kojih su 1.500 bili Hrvati, 700 Mađari, 700 Srbi i 180 izjašnjeni kao Jugoslaveni, a postojala je i mala zajednica Slovaka.

Prije srpske agresije na Hrvatsku, u Hrtkovcima je živjelo 40,24% Hrvata, ali treba uzeti u obzir kako su zbog pritisaka i prijetnji, mještani ovog sela koji nisu bili Srbi (pogotovu Hrvati), već od 1990. godine počeli napuštati svoje domove i odlaziti u Hrvatsku ili treće zemlje.

 2009. godine, broj stanovnika Hrtkovaca povećao se više nego dvostruko (bilo je oko 6.000 žitelja), zbog naseljavanja velikog broja Srba iz BiH i Hrvatske - pogotovu s područja koja su bila tijekom 90-ih godina pod srpskom okupacijom, dok je broj katolika pao na 60 i to u većini Mađara.

"Vojvođanski klub" jedna je od rijetkih nevladinih organizacija koja svake godine uporno podsjeća na protjerivanje katolika iz Vojvodine. Za brojna ubojstva širom Vojvodine, u Kukujevcima, Moroviću, Baču, Višnjićevu, Šidu, Sotu i drugdje, do danas još nitko nije odgovarao, iako je Fond za humanitarno pravo i 1993. i 1994. godine iznio dovoljno podataka koji su ukazivali da su počinitelji bili ne samo među raznim skupinama izbjeglica koje su do dolaska u Srbiju bile organizirane u razne dobrovoljačke skupine ili u vojsku 'Republike Srpske Krajine', već da je među počiniteljima bilo i policajaca.

 Prema popisu stanovništvu iz 2011. godine u Srbiji živi ukupno 57.900 Hrvata (0,8% ukupnoga broja stanovnika Srbije), od toga broja u Vojvodini 47.033 (2,4% stanovnika Vojvodine), u Beogradu 7.752 (0,5% stanovnika Beograda), a u ostatku Srbije još 3.115. Vrijedi spomenuti i brojku od 16.706 (0,2% stanovnika Srbije) osoba koje su se na popisu izjasnile kao Bunjevci, od čega u Vojvodini 16.469 (0,9% stanovnika Vojvodine). Smatra se da je dio Hrvata uključen i u one kategorije s popisa stanovništva koji su se izjasnili kao neizjašnjeni i neopredijeljeni (160.346), nepoznati (81.740), pod regionalnom pripadnošću (30.771) te ostalima (17.558).

 Prema popisu stanovništva iz 2011., u Vojvodini se Hrvatima izjasnilo 47.033, dok ih je prema najnovijem popisu (iz 2022. godine) samo 32.684, odnosno manje za 14.349.

 U Srbiji danas (prema zadnjem popisu stanovništva iz 2022. godine) živi 39.107 Hrvata, što je za 18.793 manje nego 2011.

Za veliku većinu ubijenih do danas nije odgovarao ni jedan zločinac

 Mada je broj ubijenih daleko veći, spomenut ćemo samo one slučajeve za koje je do sada utvrđeno (za neke i presudama srbijanskih sudova) da su počinjeni iz rasne, vjerske i nacionalne mržnje:

 Fond za humanitarno pravo iz Beograda, Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Demokratski savez Hrvata u Vojvodini, Zajednica protjeranih Hrvata iz Srijema, Bačke i Banata, Hrvatski informativni centar i brojne druge organizacije i građanske udruge u svojim dokumentima i podacima predstavljenima javnosti proteklih godina uglavnom navode kako je u tom razdoblju smrtno stradalo ili nestalo:

- U Kukujevcima 7 osoba (Nikola Oskomić - ubijen; Agica Oskomić - ubijena; Marija Tomić-Oskomić - ubijena; Jozo Matijević - ubijen; Ana Matijević - ubijena; Franjo Matijević - ubijen; Živko Litrić - ubijen) - obitelj Oskomić-Tomić masakrirana u svojoj kući; obitelj Matijević odvedena na područje sela Mohovo (kod Iloka) i tamo ubijena vatrenim oružjem; Živko Litrić ubijen udarcima u glavu i gušenjem u svojoj kući;

- U Moroviću 2 osobe (Mato Abjanović - nestao; Ivica Abjanović - nestao; odvedeni od strane JNA i navodno predani policiji u Šidu i od tada im se gubi svaki trag);

- U Baču 2 osobe (Stevan Guštin - ubijen-zaklan; Nada Guštin - ubijena-zaklana);

- U Golubincima 1 osoba (Marija Purić - ubijena-nožem u svojoj kući);

- U Sonti 1 osoba (Stevan Đurkov - nestao; odveden od nepoznatih osoba, do danas se ne zna njegova sudbina);

- U Hrtkovcima 1 osoba (Milan Štefanac - ubijen; pretučen i potom pregažen automobilom);

- U Višnjićevu 1 osoba (Krešimir Herceg - ubijen iz vatrenog oružja na očigled više svjedoka);

- U Jameni 1 osoba (Živan Marušić - ubijen iz vatrenog oružja);

- U Sotu 1 osoba (Stevan Krošlak - ubijen iz vatrenog oružja).

Za ovih 17 osoba Fond za humanitarno pravo iz Beograda, utvrdio je (dugogodišnjim terenskim istraživanjima, uz prikupljanje iskaza od svjedoka i pregledom raspoložive dokumentacije) kako su ubijene iz razloga etničke mržnje i netrpeljivosti s ciljem poticanja etničkog čišćenja Vojvodine. Među njima je 15 Hrvata, jedan Slovak i jedna Srpkinja.

 S izuzetkom 2 slučaja u kojima su vođeni sudski postupci, svi drugi zločini ostali su nekažnjeni, istrage u pravilu nisu ni vođene, a stvarni broj ubijenih Hrvata, Mađara, Slovaka, Ukrajinaca, pa i Srba koji su se solidarizirali sa svojim sugrađanima i pokušali stati u njihovu zaštitu (kako u selima i gradovima, tako i na fronti - nakon nasilne mobilizacije), vjerojatno se nikad neće saznati.

Progon i etničko čišćenje Hrvata priznala su prije više od 20 godina i tijela vlasti u Vojvodini

 Mnogi u Srbiji i Vojvodini i danas negiraju kako je na ovim područjima tijekom ratnih sukoba na području bivše SFRJ (90-ih godina XX. stoljeća), pa i u godinama nakon toga, izvršeno etničko čišćenje Hrvata, dok oficijelna vlast u Beogradu o tomu uporno šuti. Evo nekih podataka iz jednog službenog izvora (od prije dvadesetak godina), koja potvrđuje te činjenice: 

"Informacija o kretanju broja pripadnika hrvatske nacionalne manjine u Autonomnoj pokrajini Vojvodini u periodu 1991. - 1992. godine, koju je Pokrajinski sekretarijat za propise, upravu i nacionalne manjine priredio za razmatranje na sednici Izvršnog veća AP Vojvodine (broj: 101-90-00412/2003, dana 20. septembra 2003.).

Kretanje hrvatske populacije prema uporednim podacima popisa 1991. - 2002. godine

 Prema podacima popisa stanovništva iz 2002. godine u AP Vojvodini živi 56.546 Hrvata, što iznosi 2,19 % od broja stanovnika Pokrajine. U odnosu na podatke popisa iz 1991. godine kada je taj broj pripadnika ove nacionalne manjine iznosio 74.808, sadašnji broj ukazuje da se broj Hrvata u Pokrajini smanjio za 18.262, odnosno 24,41 %. Upoređujući podatke ova dva popisa, vidi se da je u 39 od 45 opština u AP Vojvodini došlo do smanjenja broja pripadnika hrvatske nacionalne zajednice, a samo u šest došlo je do povećanja (Bečej, Mali Iđoš, Srbobran, Subotica, Temerin i Čoka). Najveće smanjenje hrvatske populacije što je uglavnom posledica politike progona hrvatskog stanovništva u godinama rata na teritoriji bivše Jugoslavije, naročito 1991. godine, u vreme ratnih operacija na teritoriji Republike Hrvatske, desio se u opštini Šid, kao pograničnoj opštini sa Hrvatskom, gde je hrvatsko stanovništvo spalo na samo trećinu prethodnog popisa, tj. sa 6.047 na 2.086 ili izraženo u procentima to smanjenje iznosi 65,50 %.

 Slede opštine Inđija sa 59,05 %, Ruma sa 47,85 %, Stara Pazova 47,80 %, Sremski Karlovci sa 44,79 %, Opovo sa 41,26 %, Pećinci sa 40,45 %, Odžaci sa 34,57 %, Bački Petrovac sa 34,43 %, Plandište sa 33,01 %, Bač sa 31,44 %, Sremska Mitrovica sa 31,07 %, Pančevo sa 30,97 %, Bela Crkva sa 30,77 %, Novi Sad sa 29,22 % itd. Najveće povećanje hrvatskog stanovništva zabeleženo je u opštinama Temerin i to sa 154 stanovnika na 196 stanovnika što u proseku iznosi 27,27 % povećanja, ali najveće povećanje u apsolutnom iznosu zabeleženo je na teritoriji opštine Subotica, gde se njihov broj povećao za 319, tj. sa 16.369 na 16.688 stanovnika.

 Pripadnici hrvatske nacionalne manjine žive na teritoriji svih 45 opština u Pokrajini, od opštine Nova Crnja gde ih je najmanje, tj. 42 stanovnika do 16.688 u Subotici gde ih je najviše, po poslednjem popisu iz 2002. godine.

 Opština u kojoj je, izraženo u procentima bilo najviše Hrvata u pokrajini je Subotica sa 11,25% Hrvata po popisu iz 2002. godine, a po prethodnom popisu to su Sremski Karlovci sa 18,10 %.

 Posmatrajući opštine pojedinačno prema poslednjem popisu stanovništva, Hrvati su, u odnosu na ukupan broj stanovnika opštine, brojčano najzastupljeniji u opštinama Subotica 16.688, Sombor 8.106, Novi Sad 6263, Apatin 3.766, Sremskoj Mitrovici 2.547, Šid 2.086, Ruma 1987, Inđija 1.904, Stara Pazova 1.615, Bač 1.389 i Pančevo 1.168. Izraženo u procentima najveći broj Hrvata živi u Apatinu 11,48 %, Subotici 11,25 %, Baču 8,54 %, Sremski Karlovci 8,52 %, Somboru 8,33 %, Šidu 5,35 % i Beočinu 4,71 %.

 Ako posmatramo teritorijalno-regionalni aspekt koncentracije hrvatskog stanovništva, oba poslednja popisa pokazuju, kao i oni pre njih, značajnije grupisanje na severu i severozapadu Bačke, zapadu, istoku i severu Srema, kao i gradovima Novom Sadu i Pančevu.

 Brojčana zastupljenost hrvatske nacionalne manjine u pojedinim opštinama u odnosu na ukupan broj Hrvata u Pokrajini pokazuje da je to stanovništvo dosta neravnomerno raspoređeno. Tako samo u četiri opštine (Subotica, Sombor, Novi Sad i Apatin), hrvatsko stanovništvo učestvuje iznad 5 % u odnosu na ukupan broj pripadnika ove nacionalne manjine u AP Vojvodini, ili zajedno ove četiri opštine sa 61,59 %, što čini gotovo dve trećine ukupnog hrvatskog stanovništva Pokrajine. Prethodni popis beleži sedam takvih opština, uz navedene, to su opštine Šid, Ruma i Inđija. Iznad 2 % učešća, takvih opština ima 11 po popisu iz 2002. godine i to su opštine: Subotica 29,51 %, Sombor 14,34 %, Novi Sad 11,08%, Apatin 6,66 %, Sremska Mitrovica 4,50 %, Šid 3,69 %, Ruma 3,51 %, Inđija 3,37 %, Stara Pazova 2,86 %, Bač 2,46 % i Pančevo 2,07 %. Prema popisu iz 1991. godine preko 2 % od ukupnog broja Hrvata živelo je takođe u tih 11 opština: Subotica 21,88 %, Sombor 11,62%, Novi Sad 11,83 %, Šid 8,08 %, Inđija 6,22 %, Apatin 5,82 %, Ruma 5,09 %, Sremska Mitrovica 4,94 %, Stara Pazova 4,14 %, Bač 2,71 % i Pančevo 2,26 %. Sve ove opštine beleže pad broja pripadnika hrvatske nacionalne manjine, ali izraženo u procentima, popis iz 2002., beleži 0,46 % povećanja broja Hrvata u ovim opštinama u odnosu na ukupan broj Hrvata u AP Vojvodini po popisu iz 1991. godine, tj. 85,05 odnosno 84,59 %.

 Prema popisu stanovništva iz 1991. godine, Hrvati su živeli u 423 naselja u Pokrajini. Broj od ta 423 naseljena mesta je smanjen za 19 u sledećem popisu 2002. godine i u njima je živelo svega 29 Hrvata, najčešće po jedan u naseljenom mestu. S druge strane, po popisu 2002. godine, 13 je novih naselja u kojima žive Hrvati u ukupnom broju od 41 stanovnika hrvatske nacionalne manjine, tako da po poslednjem popisu, pripadnici hrvatske nacionalne manjine žive u 417 naseljenih mesta u AP Vojvodini. Po popisu iz 2002. godine Hrvati su živeli u 76 naselja u kojima ih je bilo više od 100, dok je taj broj u prethodnom popisu iznosio 86 naseljenih mesta.

 U odnosu na stanje iz 1991. godine, brojčano smanjenje zabeleženo je u 267 naselja, a povećanje broja pripadnika ove nacionalne manjine u 107 naselja. Isti broj pripadnika hrvatske nacionalne manjine u oba popisa nalazimo u ukupno 30 naseljenih mesta u AP Vojvodini.

 Naselja sa najvećim brojem hrvatskog stanovništva, tj. preko 1000, posmatrajući u apsolutnim brojevima su: Subotica 10.424, Novi Sad 3.519, Sombor 3.197, Sonta 2.966, Sremska Mitrovica 2.130, Bački Monoštor 2.043, Petrovaradin 1.364, Donji Tavankut 1.234 i Ruma 1.027. To je ukupno 49,38 % od ukupnog hrvatskog stanovništva Pokrajine.

 Veliko smanjenje broja Hrvata u AP Vojvodini u odnosu na popis iz 1991. godine evidentan je u svim onim opštinama u kojima je živeo veći broj pripadnika ove manjine. To smanjenje se tumači kao posledica rata 1991. godine u neposrednom susedstvu i u vezi s njima određenih političkih snaga u to vreme koje su se masovno angažovale u cilju proterivanja hrvatskog stanovništva, naročito u onim naseljenim mestima gde su oni sačinjavali izrazitu ili relativnu većinu stanovništva ili su bili zastupljeni u značajnom procentu. To su pre svega naseljena mesta u opštinama Šid, gde je hrvatsko stanovništvo, kao na primer u Gibarcu i Kukujevcima palo sa 91,43 % na 7,86 %, odnosno 89,07 % na svega 3,20 %, Šid sa 8,83 % na 4,44 % i Inđija gde je u Novom i Starom Slankamenu broj Hrvata sveden sa 65,60 % u ukupnom stanovništvu naselja na 15,74 % odnosno sa 40,52 % na 16,02 % ili u Beškoj gde je taj odnos 23,50 % prema 8,11 %.

 U opštini Ruma u naseljenim mestima Hrtkovcima 40,23 % prema 7,47 %, Nikincima 18,84% prema 9,47 % ili Platičevu 19,54 % prema 13,08 %. Slično je stanje zabeleženo u opštini Novi Sad, gde je udeo hrvatskog stanovništva u naseljenom mestu Petrovaradin opao sa 19,81 % na 9,76 % i Sremskoj Kamenici gde je taj odnos 9,45 % prema 5,00 % i opštini Sremski Karlovci gde je istoimeno naselje zabeležilo pad hrvatskog stanovništva sa 18,10 % na 8,52 % od ukupnog broja stanovnika opštine. U ovu kategoriju drastičnog pada udela u stanovništvu pripadnika hrvatske nacionalne manjine uvrstili su se i Golubinci u opštini Stara Pazova sa 39,58 % Hrvata po popisu iz 1991., prema 15,58 % po popisu iz 2002. godine. Nešto manji pad zabeležen je u opštini Bač, gde je u selu Plavna od 32,31 % Hrvata 1991. godine, taj broj u poslednjem popisu pao na 22,41 %, Vajska sa 16,99 % na 11,14 %, Bač sa 10,55 % na 8,36 % i Bođani sa 22,67 % na 15,45 %.

 S druge strane, evidentiran je blag porast broja Hrvata u nekim naseljenim mestima u kojima su oni predstavljali značajniji procenat stanovništva. Tako u opštini Apatin, u naseljenom mestu Sonta, hrvatsko stanovništvo je povećano, izraženo u procentima sa 57,78% na 59,41 %, iako je ukupan broj Hrvata smanjen za gotovo 500, a ukupan broj stanovnika za gotovo 1000, u opštini Sombor je slična situacija u naseljenom mestu Svetozar Miletić gde je iako neznatno smanjen broj Hrvata u novom popisu u odnosu na prethodni, njihov udeo u procentima je narastao sa 18, 10 % na 18,33 %. U naseljenom mestu Bikovo, opština Subotica, takođe sa 29,30 % na 30,86 %, Gornji Tavankut, takođe opština Subotica sa 23,52 % na 30,53 % (ili 38,53 %, nečitko u izvorniku, op. ur.) što je očigledan primer izjašnjavanja dela stanovništva bunjevačke nacionalne pripadnosti iz 1991. godine. Za pripadnost hrvatskoj nacionalnoj manjini, izjasnilo se takođe u Ljutovu 15,73 % stanovnika po popisu iz 1991. godine na 26,08 % po popisu 2002. godine, Maloj Bosni sa 41,33 % prema 49,88 %, Starom Žedniku 27,63 % prema 32,60 % i Donjem Tavankutu 32,36 % prema 46,90 %. U opštini Sombor, pored dva naseljena mesta sa značajnim procentom pripadnika hrvatske nacionalne manjine koje beleže manji pad stanovništva ove manjine (Stanišić, Sombor), druga dva naseljena mesta sličnog udela stanovništva, beleže porast. To su Bački Breg i Bački Monoštor. Prvi, jer mu se ukupan broj stanovnika smanjio za više od 300, a Hrvata samo za tri stanovnika u odnosu na prethodni popis, beleži osetno povećanje hrvatskog stanovništva izraženo u procentima i to sa 46,75 % na 53,17 %. Drugo naseljeno mesto, Bački Monoštor pokazuje jednu zanimljivu pojavu, doduše zapaženu i u drugim naseljenim mestima, a to je drastičan pad onih koji su se izjašnjavali kao Jugosloveni. Razlika je u tome što je u ovom višenacionalnom naseljenom mestu njihov broj po popisu iz 1991. godine bio izrazito visok i iznosio je 1.709 stanovnika po čemu je bio jedino naselje u AP Vojvodini gde su Jugosloveni sačinjavali najbrojniju nacionalnu zajednicu. Po popisu iz 2002. godine, usled smanjenja ukupnog broja stanovnika, a naročito onih koji su se izjašnjavali, kao Jugosloveni, tj. sa 1709 na 570, povećan je broj hrvatskog stanovništva sa 1.563 na 2.043 tako da je, izraženo u procentima, broj stanovnika osetno povećan i to sa 37,17 % na 52,12 %. Iz priloženog možemo videti da najveće procentualno učešće u ukupnom broju stanovnika po pojedinim naseljenim mestima, Hrvati imaju u Santi 59,41 %, Bačkom Bregu 53,17 % i Bačkom Monoštoru 52,12 %. U drugim naseljenim mestima gde oni imaju većinu u odnosu na ostale nacionalne zajednice, to je relativna većina tj. ispod 50% stanovništva. U navedena tri naseljena mesta to iznosi svega 5.747 stanovnika ili 10,16 % od ukupnog broja pripadnika hrvatske nacionalne manjine u AP Vojvodini.

 U onim mestima gde je zabeleženo neznatno povećanje procenta hrvatskog stanovništva, a što se odnosi na inače izrazito nizak, često zanemarujuće nizak procenat pripadnika ove manjine u tim naseljenim mestima, to je najčešće posledica ukupnog pada broja stanovnika tih naselja."

(Vidi: Zlatko Pinter, Progon i stradanje Hrvata u Vojvodini tijekom Domovinskog rata (prilog kronologiji srbijanskog terora nad Hrvatima u istočnom Srijemu, Banatu i Bačkoj od 1986. do 1995. godine), Hrvatski memorijalno-dokumentacijski centar Domovinskog rata, Zagreb, 2020., str. 415-417, dijelove teksta istaknuo: Z. P.; preuzeto iz: Dosije: Zločini nad Hrvatima u Vojvodini, Fond za humanitarno pravo, Beograd, januar 2019., Prilog 2, str. 79-83).

 Treba uzeti u obzir kako su ovo podaci od prije 20 godina i da je danas demografsko stanje hrvatskog naroda u Vojvodini i Srbiji mnogo teže nego je bilo te 2003. godine.

 U razdoblju od samo 60 godina, broj Hrvata u Srbiji (s Vojvodinom) pao je u apsolutnom broju sa 196.409, na 39.107, što je smanjenje od 80,09% ili za više od 4/5. Takvu demografsku devastaciju nije doživio ni jedan narod na području Srbije i Vojvodine od kolektivnog progona Nijemaca što su ga izvršili partizani (komunisti) i njihovi saveznici, abolirani četnici pred kraj Drugoga svjetskog rata i u prvim mjesecima poraća.

 Ovaj dio hrvatskog naroda nestaje - u šutnji i bez nade u bolje sutra. Govori se o pravima koja će navodno (konačno) "dobiti" od Beograda i Vučića…samo, pitanje je hoće li ta prava (ako ih i kada ih - možda - ostvare) imati tko koristiti.

Progon Hrvata iz Vojvodine (VIDEO):

 

Zlatko Pinter/PDN